Plasmide: verschil tussen versies

49 bytes verwijderd ,  11 jaar geleden
k
robot Anders: zh:质粒; cosmetische veranderingen
k (robot Erbij: hu:Plazmid)
k (robot Anders: zh:质粒; cosmetische veranderingen)
[[ImageOfbeeldienge:Plasmid (numbers).svg|thumb|right|1. Normoal DNA en 2. plasmides]]
E '''plasmide''' is een [[chromosoom|extrachromosomaal]] stik [[DNA]] bie [[bacterie|bacteriën]] en sommige lagere [[eukaryootn]] lik de [[Fungi]]. Tis mêestol [[cccDNA|circulair]] dubbelstrenging DNA. Plasmiden voln op zicht ni azo mo te ounderscheidn van de rest van 't DNA: ze worn ton ôok gedefinieerd als DNA da ni essentieel is vot organisme ounder niet-stresserende omstandigheedn.
 
In geweune omstandigheedn is e plasmide nadêlig vo e celle omda et vo extra energieverbruuk zorgt. Tis echter mo atter stresscondities optreden lik anwezigheid van [[antibiotica]] in et [[omgeving|medium]] of veroogde [[temperateur]] da plasmiden e vôordêel zyn vo de cel.
 
== Copy number ==
Et copy number van e plasmide, d.w.z. et aantal kopieën anwezig van e plasmide in e [[cel]], wor gereguleerd deur initiatie van [[replicatie]] te regeln. Der kom zowel high copy als low copy voor; high copy plasmiden zyn 't handigste in de [[gentechnologie]] omda dee makkelikker zyn vo uut te zuvern.
 
Regulatie van initatie van transcriptie kat op verschillige maniern:
* De hoeveeleid beschikboare [[primer]] reguleren
* Regeln van et aantal essentiële replicatie-[[eiwit|eiwitn]]n
* Reguleern van de functie of al dan niet actieve toestand van voornoemde eiwitn
 
Der bestoan complexe mechanismn die micro-organismn toeloaten et aantal plasmiden nauwkeurig te regeln op basis van concentratie etc.
 
== Plasmide behoud ==
Plasmiden met e low copy en vanzelfspreeknd mêer moeite voen dervo te zorgn da ze achter elke generatie nog in elke cel zitn. Sommige plasmiden en e [[segregatie|segregatiesystêem]] lik vo de chromosoomn. Andere werken d.m.v. plasmid addiction: et plasmide codeert bv. voor e [[toxine]] en een [[antitoxine]]. Et toxine komt is stabiel, et antitoxine ni. By plasmideverlies got et antitoxine rapper gedegradeerd worden en sterft de celle. Analoog kat een [[antisense]] RNA de [[translatie]] regeln.
 
Vo dee met e hoog copy getal is da gêen probleem omda ze zodanig verdêeld zyn over et [[cytoplasma]] da de kanse da ze in 1 van de 2 celn ountbreekn miniem is.
 
== Vôordêeln voor de cel ==
Lik al aangehaald et e plasmide gin intrinsiek vôordêel vo e cel die em in ideale omstandigheedn bevindt, lik in e [[celcultuur]]. In minder 'natuurlikke' gevaln kat de plasmide echter de overleving van de cel bevordern deur bv. antibiotica resistentie of hitte-resistente eiwitn te codeern. β-lactamase bv. is een enzym da et breken van de β-lactamring van de [[penicilline|penicillinen]]n [[katalyse|katalyseert]]ert, tgeen die de cel immuun makt tegen penicilline en afgeleidn. Andere sôorten plasmiden maken de cel [[pathogeen]].
 
== Genetische structuur ==
De mêeste plasmiden coderen mor e dêel van de eiwitn die nodig zyn vo under overlevering, de rest oaln ze van under gastheerorganisme. Vaak bevatn plasmiden genen die under deurgave no andere celn bevordert: F-plasmiden. De ''tra''-genen die dorop lign steln de bacterie in stoat seks-[[pilus|pili]] te vormn: e soorte buze woardeur da DNA deuregegeven ku wordn, da proces noemt [[conjugatie]]. Sommige [[virus|virusn]]n maakn doa dankbaar gebruuk van om langst doar te infecteren; azo wornd die pili ook zichtboar ounder een [[elektroonnmicroscoop]].
 
In sommige gevoln komn der ook nog [[transposon|transposons]]s voor ip e plasmide: stiksjes DNA die under eigen kunn utknipn van woa da ze in zitn (deur [[site-specifieke recombinatie]]) en azo ergens anders no toe migreern. Andere kêers is hêel et plasmide zelve insereerboar: [[faag lambda|faag λ]] doet da beist ze [[lysogenie|lysogene]] cyclus.
 
Beide eigenschapn kunn tegelykertyd van toepassing zyn.
 
== Gastheer ==
Der bestoan broad host range plasmiden en narrow host range plasmiden. De êerste kunn in e redelik grôot gamma an gastheren infecteren, de twêede zyn gebounden an e klindere hoeveeleid. Tverschil tusschen broad en narrow host range angt ounder andere of van [[methylatie|methylatietoestand]]toestand en [[replicatie|replicatiemechanisme]]mechanisme.
[[Categorie: Moleculaire biologie]]
 
[[uk:Плазміда]]
[[vi:Plasmid]]
[[zh:粒]]
10.247

bewerkingen