Keltische toaln: verschil tussen versies

56 bytes toegevoegd ,  11 jaar geleden
k
robot Anders: id:Rumpun bahasa Keltik; cosmetische veranderingen
k (robot Anders: an:Luengas celtas)
k (robot Anders: id:Rumpun bahasa Keltik; cosmetische veranderingen)
In d' 21<sup>e</sup> êeuwe wordt Keltisch ollêne moa gesprookn in de Britse eilandn en Bretagne.
 
== Klassifikoasje ==
De Keltische toaln kunn'n up twê maniern upgedêeld wordn. Êen maniere verdêelt 't Keltisch in '''[[P-Keltisch]]''' en '''[[Q-Keltisch]]'''. Die ounderverdêlienge is gebasèrd up d' evoluusje van de Proto-Keltische letter *''k<sup>w</sup>'', die *''p'' wierd in de P-Keltische toaln en *''k'' in de Q-Keltische toaln. Volgens die indêlienge zyn 't Gallisch en Brythonisch P-Keltische toaln, en 't Keltiberisch en Goidelisch Q-Keltische toaln.
 
=== Stamboom volgens de Eiland/Vastelandhypothese ===
 
* Proto-Keltisch†
** Vasteland-Keltisch†
*** Gallisch†
**** Lepontisch†
**** Galatisch†
*** Keltiberisch†
** Eiland-Keltisch
*** Goidelisch
**** Primitief Iers†
***** Oud-Iers†
****** Middel-Iers†
******* Modern Iers
******* Schots-Gaelic
******* Manx-Gaelic
*** Brythonisch
**** Westelijk Brythonisch
***** Cumbrisch†
***** Pictisch†
***** Oudwelsh†
****** Middelwelsh†
******* Modern Welsh
**** Zuidwestelijk Brythonisch
***** Bretoens
***** Cornisch†
 
=== Stamboom volgens de P-/Q-hypothese ===
 
* Proto-Keltisch†
** P-Keltisch
*** Gallisch†
**** Lepontisch†
**** Galatisch†
*** Brythonisch
**** Cumbrisch†
**** Pictisch†
**** Oudwelsh†
***** Middelwelsh†
****** Modern Welsh
**** Zuidwestelijk Brythonisch
***** Bretoens
***** Cornisch†
** Q-Keltisch
*** Keltiberisch†
*** Goidelisch
**** Primitief Iers†
***** Oud-Iers†
****** Middeliers†
******* Modern Iers
***** Schots-Gaelic
***** Manx-Gaelic
 
== Keltisch toal- en culteurgebied ==
An 't begin van d' êenentwientigst' êeuwe zyn der nog vier leevnde Keltische toaln gesprookn: [[Bretoens]] in [[Bretagne]], [[Iers]] in [[Ierland]], [[Welsh]] in [[Wales]] en [[Schots-Gaelic]] in [[Schotland]]. Doanaasn bestoan oek nog 't Cornish in Cornwall (Zuud-West-Iengeland, 250 vloeinde sprekers) en 't Manx up 't eiland Man (100 vloeinde sprekers), mo dat zyn dôo Keltische toaln die erupleevn en die were êentige moedertoalsprekers hen. 't Antol sprekers is klêne en doadeure is under vôortbestoan ounzeker.
 
=== Overzicht ===
* ''Iers'' (Gaeilge): officiële toale in Ierland en de EU, erkende mienderheidstoale in Nôord-Ierland. 't Zoudn 500 000 menschn zyn die 't olle doagn koutn en tusschn de 40 en de 80 000 die thuus ollêne mor Iers gebruukn.
* ''Welsh'' (Cymraeg of y Gymraeg): officieeln stoatus in Wales (gelykig met Iengels) sedert 1993. Dat het ervôorn ezorgd dan der nu mêer menschn zyn die Welsh verstoan en koutn (in Wales ollêne 580 000 in 2001, 510 000 in 1991). Doabuutn zyn der oek nog e grôte 100 000 menschn die 't koutn in Iengeland zelve.
* ''Schots-Keltisch'' (Gàidhlig): 60 000 sprekers in Schotland, surtout in 't westn met de grotste concentroasje up de Hebriedn. 't Aantol goat nog ossan achteruut, 't het mo sedert 2005 en officiële stoatus in Schotland.
* ''Bretoens'' (Brezhoneg): 200 000 vloeinde sprekers, mo dat zyn bykan ol oude menschn. 't Is en erkende streektoale in Vrankryk, mo de stoat doet nietnt voun 't Bretoens te loatn overleevn. 't Bestoat wel en instansje voun d'overlevienge van 't Bretoens, ''Ofis ar Brezhoneg''.
* ''Cornish'' (Kernewek of Kernowek): dôod round 1800, mor sedert 1930 were ekout deur êentige menschn (achter dat de toale eruutevoundn wos) en nu zyn der oek ol êentige jounge menschn die twêetoalig in 't Cornish en 't Iengels upelêerd zyn. In 2002 het de EU de toale erkend voun mienderheidstoale van de EU en in 2008 is er en officiële spellienge upesteld.
* ''Manx'' (Gaelg of Gailck): dôod in 1974 (Ned Madrell wos 'n latstn moedertoalspreker), mor doarachter ergebruukt deur êentige menschn. Nu is er zest ol e schole die ollêne lesse gift in 't Manx. A peu près 2% van de bevokienge verstoat Manx, e goeie 100 ku 't vloeindn koutn, 't zyn oek ol êentige jounges die in 't Manx (t'hope met Iengels) upelêerd zyn.
 
[[Categorie:Keltische toale| ]]
[[hsb:Keltiske rěče]]
[[hu:Kelta nyelvek]]
[[id:Bahasa-Rumpun bahasa Keltik]]
[[is:Keltnesk tungumál]]
[[it:Lingue celtiche]]
10.248

bewerkingen