Wikipedia:SV-Klankleer

Binn et West-Vlams zyn d'r nogol wuk verschilln tusschn d'uutsproake van dezelste wordn. Zo es et Nederlansche muis by uus uutgesproken lik muus, muze of meuze. Of ne schoen es sjoe, sjchoe, skoe of sjkoe.

't Standoardvlams of kortweg SV es de verzoamelinge van spelliengsregels die up de West-Vlamschn Wikipedia den norm es. Dienen norm es deur Wikipedia-gebrukers ountwikkeld. Veel alternatievn woarn der nie want et West-Vlams en es ol lange gin geschreevn toale nie mèi. Dat artikel goat specifiek over d'uutsproake van SV-tekens..

SV-Eenklanken (Monoftongen)Bewerken

Zie ook 't IPA-schema van de klienkers. Klik ier vo de genummerde versie.

Fonet. Reg.spell. gesl.LG Reg.spell. open.LG SV-spell. gesl.LG SV-spell. open.LG Voorbeeld SV 1.3 Regionoale schryfwyze Upmerkiengn
120 [ɔ]? o o + DM o o + DM pot, kobbe, torre (pot, spin, toren) Uutsproake lik AN-o (kort)
121 [ɔː]? oa oa oa oa ik kwoame, joar, noazn (ik kwam, jaar, naderen) Kortryk: loate, kanoal, oarme (laat, kanaal, arm)
121 [ɔː]? oa oa oa oa groat, kroan, loapt (groot, kroon, loopt) Brugge: groat, gekroand, loapt (groot, gekroond, loopt)
140 [o]? ou ou ou ou koud, hout, oude (koud, hout, oude) Kortryk: koud, hout, oude Streekofankelikke uutsproake
140 [o]? ou (--) ou (vóór n) (--) blound, gezound, mound (blond, gezond, mond) Kortryk: blond, gezond, mond Streekofankelikke uutsproake
140 [o]? ou ou oe oe broek, doek, ploege (broek, doek, ploeg) Kortryk: brouk, douk, plouge Streekofankelikke uutsproake
141 [oː]? oo o oo o rood, blote, rode, zo rood, blote, rode, zo Uutsproake lik AN-oo
180 [u]? ou ou ou ou koud, hout, oude (koud, hout, oude) Yper: koed, hoet, oede uutsproake lik AN-oe (kort)
180 [u]? oe (--) ou (vóór n) (--) blound, gezound, mound (blond, gezond, mond) Yper: bloend, gezoend, moend Uutsproake lik AN-oe (kort)
180 [u]? oe oe oe oe broek, doek, ploege (broek, doek, ploeg) Yper: broek, doek, ploege Uutsproake lik AN-oe (kort)
180 [u]? oe oe ou (vóór ng/nk) (--) dounker, jounk, hounger (donker, jong, honger) Kortryk: doenker, joenk, hoenger Uutsproake lik AN-oe (kort)
181 [uː]? oe oe oe oe boer, voern (boer, voeren) boer, voern Uutsproake lik AN-oe (lank)
200 [ɑ]? a a + DM a a + DM rap, katte (rap, kat) rap, katte Uutsproake lik AN-a
201 [ɑː]? aa a aa a Brugge: maken, ik kwame (maken, ik kwam) (vo p/b/m/f/v/k/g) Uutsproake lik AN-aa (lank)
330 [ə]? e e (finoal) e e (finoal) het, nen, je, loater (het, ene, je, later) het, nen, je, loater Sjwa (stomme e)
330 [ə]? ee (--) ee (--) een (onbep.lw.) een (onbep.lw.) Sjwa (stomme e)
330 [ə]? i i i i sommigste, woazige (enkele, wazige) sommigste, woazige Sjwa (stomme e)
520 [œ]? u u + DM u u + DM lucht, up, puppe (licht, op, pop) lucht, up, puppe Uutsproake lik de AN u
521 [œː]? u u sulfer (lucifer) sulfer (lucifer) Uutsproake lik œ in 't Fransche sœur
540 [ø]? eu eu + DM Kortryk: heus, meuzze, bleuvvn (huis, muis, blijven) Uutsproake lik AN-eu (kort)
541 [øː]? eu eu eu eu meur, deure (muur, deur) meur, deure Uutsproake lik AN-eu (lank)
560 [ʏ]? uu uu + DM uu u huus, vule, bluuvn (huis, vuile, blijven) Veurne: huus, vuulle, bluuvvn Streekofankelikke uutsproake
561 [ʏː]? uu u uu u kuurn (kuren) kuurn (kuren) uutsproake lik AN-uu (lank)
610 [æ]? e e + DM e e + DM herte, bedde (hart, bed) Brugge: hen, gy het (hebben, jij hebt) Komt nie voorn in AN
610 [æ]? (--) e (finoal) e kerke (een kerk) Komt nie voorn in AN
611 [æː]? êê êê Brugge: êêrde, pêêrd, sjchêêrn (aarde, paard, scheren) Die klanke komt nie voorn in AN
620 [ɛ]? i i + DM
èi (finoal)
i i + DM
èi (finoal)
rik, stik, dinne, twidde (rug, stuk, dun, tweede)
mèi (met)
Uutsproake lik AN-i (wit, lip)
621 [ɛː]? èi
(ei voor r)
èi èi
(ei voor r)
èi blèitn, 't rèint (wenen, 't regent)
peird, weireld (paard, wereld)
Kortryk: hèin, te fèite (hebben, straks)
Ostende: twèi tèin in de zèi (twee tenen in de zee)
uutsproake lik de "è" in 't Fransche élève
641 [eː]? ee e ee e veel, vele veel, vele Uutsproake lik AN-ee
641 [eː]? (--) ee (finoal) (--) ee (finoal) idee, vee, twee Roeseloare: een, ik ee (hebben, ik heb) Uutsproake lik AN-ee
660 [ɪ]? i i y y krygn, tyd, yzer, zyn (krijgen, tijd, ijzer, zijn) Kortryk: krign, tid, izzer, zin Tussen AN i en e
680 [i]? ie ie y y krygn, tyd, yzer, zyn (krijgen, tijd, ijzer, zijn) Poperienge: kriegn, tied, iezer, zien Uutsproake lik AN-ie (kort)
680 [i]? (--) ie (finoal) (--) y (finoal) my, gy, zy, by (mij, jij, zij, bij (vz.)) mie, gie, zie, bie Uutsproake lik AN-ie (kort)
680 [i]? ie ie ie ie blienkn, briengn, die (blinken, brengen, die) blienkn, briengn, die Uutsproake lik AN-ie (kort)
680 [i]? (--) i (--) i juni, bikini, taxi juni, bikini, taxi Uutsproake lik AN-ie (kort)
681 [iː]? ie ie ie ie vier, diere, nievers, wiene (vuur, duur, nergens, wie) vier, diere, nievers, wiene Uutsproake lik AN-ie (lank)
681 [iː]? (--) ie (finoal) (--) y (finoal) vry, abdy (vrij, abdij) vrie, abdie Uutsproake lik AN-ie (lank)

Legende

  • Reg.spell. gesl.LG = regionoale spellienge in geslootn lettergreepn
  • Reg.spell. open.LG = regionoale spellienge in oopn lettergreepn
  • SV-spell. gesl.LG = SV-spellienge in geslootn lettergreepn
  • SV-spell. open.LG = SV-spellienge in oopn lettergreepn
  • + DM = verdubbelienge volgende medeklienker
  • (--) = kut in dizze positie nie voorkommn
  • "y" komt ook voorn lik medeklienker.

SV-Meerklanken (Diftongen e.a.)Bewerken

't West-Vlams kent verschillige twee- en drieklanken die nie ollemoale in 't AN bestoan. Hier en overzicht.

SV-spellienge Uutsproake Voorbeeld SV Voorbeeld regionoal Upmerkiengn
ei [ɛj]? gezeid, eigentlik, eiers (gezegd, eigenlijk, eieren) Blankenberge: zei, deilgemeinte (zee, deelgemeente) vgl. AN tweeklank "ei"
ey [ɛj]? Turkeye, Reyn, vreyen (Turkije, Rijn, vrijen) vgl. AN tweeklank "ij"
ye [i.ə]? vrye, abdyen (vrije, abdijen)
ië, ieë [iːj]? bieën, knieën (bijen, knieën)
auw [ɔw]? blauw, grauw (blauw, grauw)
ouw [ɔw]? gebouw (gebouw)
[oːwe]? poëzie, poëet (poëzie, poëet)
oeë [uːwə]? moeë (moeë)
ôo [wo]?, [ow]?, [owe]?, [uw]?,
[wɔ]?, [ɔː]?, [oː]?
dôod, vôrig (dood, lopen, vorig) Blankenberge: dowd

Brugge: doaëd
Kortryk: dwod
Veurne: doewd
Wervik, Ostende: dood (monoftong)

uutsproake streekofankelik
êe [je]?, [ji]?, [jɛ]?, [eː]?,
[ej]?, [ejə]?, [ɛj]?, [ɛjə]?
êen, dêel, zêe (één, deel, zee) Blankenberge: ein, deil, zeije

Ostende: èèn, dèèl, zèè (monoftong)
Brugge: eeën, deeël, zeeë

Kortryk: jien, djiel, zjie
Roeselare: jeen, djeel, zjee
Wervik: een, deel, zee (monoftong)

uutsproake streekofankelik

SV-MedeklienkersBewerken

De meeste medeklienkers zyn 't selste lik in 't AN. Ollene de g en de h zyn anders uutgesproken.
Dat es e typisch West-Vlams kenmerk die ol in de Oudnederlandse periode in uze streek'n bestound.

SV-karakter Uutsproake Voorbeeld SV Voorbeeld regionoal AN Upmerkiengn
b [b]? blauw blauw uutsproake lik AN-b
c [k]? café café uutsproake lik AN-c
d [d]? doene doen uutsproake lik AN-d
f [f]? Frans Frans uutsproake lik AN-f
g [h]? goan gaan uutsproake lik AN-h
h [h]? helegansn helemaal komt bykan nie voorn in SV
j [j]? joar jaar uutsproake lik AN-j
k [k]? kind kind uutsproake lik AN-k
l [l]? leevn leven uutsproake lik AN-l
m [m]? moeder moeder uutsproake lik AN-m
n [n]? noois nooit uutsproake lik AN-n
p [p]? poar paar uutsproake lik AN-p
q [k]? quarantaine quarantaine uutsproake lik AN-q
[kw]? quiz quiz
r [r]? rood rood uutsproake lik AN-r
s [s]? stoan staan uutsproake lik AN-s
t [t]? toe toe uutsproake lik AN-t
v [v]? vertelln vertellen uutsproake lik AN-v
w [w]? weug weg (zn) uutsproake lik AN-w
[v]? wroake, wryvn, gewrocht wraak, wrijven, gewerkt uutsproake lik AN-v
x [ks]? xylofoon xylofoon uutsproake lik AN-x
y (*) [j]? yoghurt yoghurt uutsproake lik AN-j
z [z]? zeggn zeggen uutsproake lik AN-z

(*) Komt ook voorn lik klienker.

SV-KaraktercombinoatiesBewerken

SV-spellienge Uutsproake Voorbeeld SV Voorbeeld regionoal AN Upmerkiengn
ch [h]? lachn, verkocht lachen, verkocht gebruuk komt overeen lik in AN
isch [is]? fantastisch fantastisch gebruuk komt overeen lik in AN
sch [ʃ]?, [ʃχ]?, [ʃk]?, [sk]? schole, schoe school, schoen uutsproake streekofankelik

gebruuk komt overeen lik in AN

sch [ʃ]?, [ʃχ]?, [ʃk]?, [sk]?, [s]? busschn, visschn, Vlamsche bossen, vissen, Vlaamse uutsproake streekofankelik

ook: bussn, vissn, Vlamse

Verwante artikelsBewerken