Hoofdmenu openen
Wallonië in België

Wallonië is de zudelyke dêelstoat van België en lopt gelyk met et groundgebied van 't Woals Gewest. D'hôofdstad is Noamn. Me 16.844 km² besloat et mêer of 'n helft van 't Belgisch groundgebied. D'inweuners van Wallonië weirdn Woaln genoemd.

Noame WoalnBewerken

't Woord Woal komt verzekerst van 't oud-Germoans Weleas of Walha, wat da vrimdelink betêkent (die e Romoanse of Keltische toale sprikt). Duutstoalign een et wel ne kêe over "Die Welsche Schweiz" a ze over et Romoanstoalig dêel van Zwitserland klappn. Ôok de noamn Wallacheye, de stam der Vlachen en Wales zoun die betêkenisse een.

BevolkiengeBewerken

In 2008 weundn der in Wallonië rond de drie miljoen 'n holf minsn. De grôotste steedn zyn Luuk, Charleroi, Bergn, Noamn, Dôornik en Verviers.

GeogroafischBewerken

De Moas is de belangrykste riviere in Wallonië. De Samber is d'ênigste bevoarboare zyriviere van de Moas. Ôok de Semois, de Lesse en d' Ourthe mondn uut in de Moas. Wallonië is heuvelachtiger of Vloandern mè o.a. d' Ardenn, d' Hoge Veenn (me 't hôogste punt va België, Signal de Botrange) en de Condroz streekn.

 
Noamn, woa dat de Samber en de Moas tegoare kommn en d' hôofdstad van Wallonië

VlaggeBewerken

D' officiële vlagge van Wallonië goat were ip et ounderwerp van kunstenoare Pierre Paulus uut 1913. 't Is ne rôo hoane ip ne geeln achtergroend.

 
Vlagge van Wallonië

ToaleBewerken

Wallonië is vo 't grôte mêerndêel Frans mo in de Ôostkantons ('t uterste ôostn weunn der 70.000 Duutstoalign. In 9 gemêentn is 't Duuts d' officiële toale moa de Woaln kunn der ôok under administroasje doen in 't Frans. In de angrenzende Woalse gemêentn Weismes en Malmedy zyn der ton were faciliteitn vo de Duutsers.

An de Vlams-Woalse grenze zyn der in de gemêentn (of steedn) Komen-Waasten, Moeskroen, Edingen en Vloesberg toalfaciliteitn vo de Nederlanstoalign. Ze zyn ollemoale dêel van de Woalse provincie Henegouwn.

De voornoamste streektoale in Wallonië is 't Woals. Ze spreekn 't overol buutn in 't Westn van Henegouwn woa da Picardisch de volkstoale is. En ôok nie in 't zuudn van Noamn woa da ze Champenois klappn. In de provincie Luxemburg spreekn ze nog Gaumais en Luxemburgs. Vanof 1900 hèit 't gebruuk van de streektoaln sterk verminderd omda et Frans zô ipkomt en d' officiële toale is. Der bestoa ôok ne wikipedia in 't Woals die ol 30 duusd artikels lank is.

ProvinciesBewerken

 

Wallonië is verdêeld in de volgende provincies (noame in 't Frans tussn haksjes), de provinciehôofdstad stoat der onder:

1 Woals-Broabant (Brabant wallon)
1 Waver (Wavre)
2 Henegouwn (Hainaut)
2 Bergn (Mons)
3 Luuk (Liège)
3 Luuk (Liège)
4 Luxemburg (Luxembourg)
4 Aarlen (Arlon)
5 Noamn (Namur)
5 Noamn (Namur)

PolitiekBewerken

De voornoamste partyen in Wallonië zyn:

  • PS (Parti Socialiste) - de sossn, vôorzitter: Elio Di Rupo
  • MR (Mouvement Réformateur) - d' hervormingspartie: rechtse en centrum-rechtse liberoaln & démocroatn, vôorzitter: Charles Michel
  • cdH (Centre Démocrate Humaniste) - de christndemocroatn, gelyk oeze CD&V, vôorzitter Benoît Lutgen
  • Ecolo - de groene, vôorzitters: Emily Hoyos en Olivier Deleuze

Z' hèin nateurlik ôok under eign regerienge, die zetelt in Noamn en de minister-president ervan is Paul Magnette.

VolksliedBewerken

Lik da wyder oes volkslied hèin, hèin zyder 't undere noamelik Le Chant des Wallons, in 1900 geschreevn in 't Woals en in 1998 werd de Franse versie 't officiël Woals volkslied.

LinkBewerken

  Zie de Woalse uutgoave van Wikipedia.